Udzielanie pozwoleń na nabywanie, przechowywanie i używanie WPW – ogólne zasady.

Uniemożliwienie dostępu do materiałów wybuchowych nieupoważnionym osobom jest jednym z podstawowych warunków zapewnienia bezpieczeństwa publicznego i wynika z ogólnej sytuacji na świecie, związanej ze wzrostem zagrożeń terroryzmem. W Polsce problemy wydawania i cofania pozwoleń na nabywanie i przechowywanie materiałów wybuchowych przez osoby fizyczne i prawne oraz jednostki naukowe są regulowane Ustawą z dnia 21 czerwca 2002 r. o materiałach wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego (Dz.U. Nr 117, poz. 1007 z późniejszymi zmianami). Z problematyką tą korespondują zapisy ustawy Ustawa z dnia 22 czerwca 2001r. o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym (Dz. U. Nr 67, poz. 679 z późniejszymi zmianami) regulującą zasady koncesjonowania obrotu materiałami wybuchowymi, w tym WPW. Wskazane wyżej ustawy transponują odpowiednią regulację prawną obowiązującą w Unii Europejskiej – Dyrektywą Rady 93/15JEEC. Stosownie do ustawy o materiałach wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego, w odniesieniu do wydawania i cofania pozwoleń na nabywanie, przechowywanie i używanie WPW obowiązują następujące podstawowe zasady ujęte w ustawie oraz rozwinięte w odpowiednich rozporządzeniach wykonawczych:

1. Nabywanie i przechowywanie WPW nie wymienionych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 29 lipca 2005 r w sprawie wyrobów pirotechnicznych, na których nabywanie, przechowywanie lub używanie nie jest wymagane uzyskanie pozwolenia (Dz.U. Nr 158, poz. 1329) wymaga uzyskania pozwolenia.

2. Nie jest wymagane pozwolenie na nabywanie i przechowywanie WPW” wymienionych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 29 lipca 2005 r w sprawie wyrobów pirotechnicznych, na których nabywanie, przechowywanie lub używanie nie jest wymagane uzyskanie pozwolenia (Dz.U. Nr 158, poz. 1329).

3. Pozwolenia na nabywanie, przechowywanie lub używanie WPW wydaje wojewoda.

4. Podstawowe uwarunkowania uzyskania pozwolenia przez przedsiębiorcę będącego osobą fizyczną:

a) co najmniej średnie wykształcenie, zdolność do czynności prawnych, zdrowie psychiczne, niekaralność za umyślne przestępstwo lub przestępstwo skarbowe

b) brak wpisu do rejestru dłużników niewypłacalnych w KRS

c) udokumentowanie spełnienia warunków technicznych i organizacyjnych niezbędnych dla bezpiecznego prowadzenia działalności gospodarczej poprzez przedstawienie opinii uprawnionej instytucji – opiniowaniu podlega prawidłowość lokalizacji, konstrukcji obiektów służących realizacji działalności, przydatności terenów, bezpieczeństwo procesów technologicznych, surowców, wyrobów oraz urządzeń technologicznych

d) zatrudnianie osób o odpowiednich kwalifikacjach zawodowych, potwierdzonych egzaminem zdanym przed Komisja Kwalifikacyjną, a także nie karanych za umyślne przestępstwa, zdrowych psychicznie, posiadających nienaganną opinię komendanta Policji 5. Przedsiębiorca inny, niż osoba fizyczna uzyska pozwolenie, jeżeli nie jest wpisany do rejestru dłużników niewypłacalnych, udokumentuje spełnienie wymaganych warunków technicznych i organizacyjnych oraz zatrudnia osoby o odpowiednich kwalifikacjach zawodowych, zdrowe psychicznie, nie karane za przestępstwa umyślne przeciwko bezpieczeństwu państwa, porządkowi publicznemu, życiu lub zdrowiu ludzi, posiadające nienaganną opinię komendanta Policji

6. Pozwolenia są wydawane bezterminowo.

7. Wojewoda może odmówić wydania lub cofnąć wydane pozwolenie, jeżeli przedsiębiorca nie spełnia warunków określonych w ustawie

8. Przedsiębiorca posiadający pozwolenie jest zobowiązany do przestrzegania warunków i zasad określonych w Ustawie. Biorąc pod uwagę postulaty przedsiębiorców, w znowelizowanym art. 9 ust. 3, 4, 5, 6 ustawy o materiałach wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego jednoznacznie stwierdza się, że przedsiębiorca może nabywać, przechowywać materiały wybuchowe przeznaczone do użytku cywilnego bez uzyskania pozwolenia lub ich używać, jeżeli posiada koncesję na wytwarzania lub obrót materiałami wybuchowymi, a także określa warunki, jakie powinien spełnić ten przedsiębiorca. W szczególności, przedsiębiorca posiadający koncesję na obrót ogniami sztucznymi w oparciu o zapisy wskazanego artykułu może używać WPW dla realizacji pokazów, jeżeli:
– rodzaj nabywanych, przechowywanych lub używanych WPW odpowiada rodzajowi określonemu w koncesji,
– posiada pomieszczenia magazynowe spełniające wymagania rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 28 października 2002 r w sprawie pomieszczeń magazynowych i obiektów do przechowywania materiałów wybuchowych, broni, amunicji oraz wyrobów o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym (Dz.U. Nr 190, poz. 1589),
– zatrudnia osoby spełniające wymagania określone w art. 19 ustawy (dot. wieku, kwalifikacji zawodowych, opinii policji, niekaralności, zdrowia psychicznego),
– zawiadomi pisemnie wojewodę o terminie podjęcia działalności gospodarczej związanej z używaniem WPW,
– do zawiadomienia jw. dołączy opinię potwierdzającą możliwość spełnienia warunków technicznych i organizacyjnych prowadzenia działalności,
– przestrzega wymogów określonych w art. 18 ustawy.
Powyższy zapis likwiduje trudności, jakie w swoim czasie miały miejsce w związku z interpretacją uprawnień firm posiadających koncesję na obrót WPW do działalności w zakresie realizacji pokazów.

9. Zwolnienie od obowiązku uzyskania pozwolenia na nabywanie, przechowywanie lub używanie WPW Wymaga komentarza problematyka wdrożenia rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 29 lipca 2005 r w sprawie wyrobów pirotechnicznych, na których nabywanie, przechowywanie lub używanie nie jest wymagane uzyskanie pozwolenia (Dz.U. Nr 158, poz. 1329). W znowelizowanej ustawie odstąpiono od określenia WPW zwolnionych od obowiązku uzyskiwania koncesji na obrót i pozwolenia na nabywanie wyrobów pirotechnicznych poprzez wskazanie ich kodów klasyfikacyjnych 1.4 G i 1.4 S. wprowadzając cytowanym wyżej rozporządzeniem wykaz wyrobów niewymagających pozwolenia (i koncesji na obrót). Należy podkreślić, że zgodność WPW z wymogami określonymi w wykazie potwierdza producent lub importer. Informacje dotyczącą zaliczenia wyrobów do wykazu umieszcza w instrukcji stosowania wyrobu, dostarczanej każdemu nabywcy. Praktycznie realizowane jest to poprzez ujmowanie w instrukcji stosowania wyrobu znaku literowego NWP oznaczającego, że wyrób jest ujęty w przedmiotowym wykazie. Przy takim rozwiązaniu producent lub importer jest zobowiązany do bardzo wnikliwego sprawdzenia, czy charakterystyki danego wyrobu odpowiadają wymaganiom ujętym w tabeli załącznika do rozporządzenia. Niesie on w związku z tym całkowitą odpowiedzialność za prawidłowość podjętej decyzji. W przypadku błędnej decyzji i zaistnienia wypadku może to skutkować poważnymi konsekwencjami. Uwzględniając powyższe, wydaje się celowe zaproponowanie w tym miejscu, by importer (producent)WPW skorzystał z możliwości dokonania odpowiedniej analizy w toku dokonywania oceny danego wyrobu pod względem bezpieczeństwa, stosownie do 5 i 6 Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 9 lipca 2003 r w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy produkcji, transporcie wewnątrzzakładowym oraz obrocie materiałów wybuchowych, w tym wyrobów pirotechnicznych (Dz. U. Nr 163, poz. 1577). Stosownie do zapisu 5 ust. 3 pkt 9 tego rozporządzenia wnioskodawca zgłaszający wyrób do oceny może we wniosku ująć odpowiednie propozycje w przedmiotowej sprawie, a instytucja dokonująca oceny ma obowiązek przeanalizować zasadność propozycji (* 6 ust. 2 pkt 15) i dokonać w karcie oceny zapisu dotyczącego warunków dopuszczenia danego wyrobu do obrotu, w tym zapisu stanowiącego podstawę do umieszczenia w instrukcji stosowania WPW znaku. Obowiązująca interpretacja rozporządzenia sprowadza się do potwierdzenia obowiązku dostarczenia przez sprzedawcę nabywcy instrukcji stosowania wyrobu, zawierającej znak literowy KNyP>, jednak nie oznacza to obowiązku umieszczania tego znaku na każdym wyrobie pirotechnicznym. Stosownie do powyższego, przedsiębiorcy sprzedający WPW, na których nabywanie, przechowywanie lub używanie nie jest wymagane pozwolenie, powinni we własnym zakresie udostępniać nabywcy instrukcję stosowania WPW, zawierającą znak literowy. Nie wymaga to otwierania wszystkich opakowań i naklejania na wyrobach takiego znaku.

10. Opiniowanie przygotowania organizacyjnego i technicznego przedsiębiorcy W związku z koniecznością uzyskania przez zainteresowanego przedsiębiorcę opinii o spełnieniu warunków technicznych i organizacyjnych wykonywania działalności związanej z używaniem materiałów wybuchowych, rozporządzeniem Ministra Gospodarki z dnia 25 listopada 2002 r w sprawie instytucji wydających opinie o możliwości spełnienia warunków technicznych i organizacyjnych podczas prac z użyciem materiałów wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego (Dz. U. Nr 203, poz. 1716) do wystawiania takiej opinii zostały upoważnione następujące jednostki:
– instytut Przemysłu Organicznego w Warszawie,
– Wojskowy Instytut Techniczny Uzbrojenia w Zielonce,
– Główny Instytut Górnictwa w Katowicach,
– Akademię Górniczo-Hutnicza w Krakowie.
Opinia wystawiana przez uprawnioną jednostkę powinna zawierać ocenę:
– prawidłowości lokalizacji, konstrukcji i wyposażenia obiektów produkcyjnych, magazynowych, socjalnych, pomocniczych z punktu widzenia zagrożeń,
– przydatności terenów do ewentualnego wzniesienia w/w obiektów,
– bezpieczeństwa procesów przewidywanych do realizacji oraz surowców, produktów i wyrobów,
– bezpieczeństwa urządzeń technologicznych.
Ustawa pozwala na uzyskanie pozwolenia przez przedsiębiorcę nieposiadającego obiektów magazynowych. Powinien on jednak wykazać, że zawarł odpowiednie porozumienia z dostawcą wyrobów, dotyczące przechowywania i przyjmowania wyrobów niewykorzystanych w danym dniu powrotem przez dostawcę do jego magazynu.

11. Kwalifikacje zawodowe
W związku z uwarunkowaniem udzielenia pozwolenia wymogiem zatrudniania przez przedsiębiorcę osób posiadaj ących odpowiednie przygotowanie zawodowe, Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w drodze decyzji powołał Komisję Kwalifikacyjną egzaminującą osoby mające dostęp do materiałów wybuchowych. Zasady szkolenia i egzaminowania osób oraz potwierdzania przygotowania zawodowego reguluje rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 4 lipca 2005 r. w sprawie szkolenia i egzaminowania osób mających dostęp do materiałów wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego (Dz.U. Nr 135, poz. 1140). Należy jednak podkreślić, że w stosunku do przedsiębiorstw prowadzących publiczne pokazy pirotechniczne ustawa o materiałach wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego wymaga dodatkowo udokumentowania praktyki zawodowej w zakresie realizacji takich pokazów przez zainteresowane osoby przed przystąpieniem do szkolenia i egzaminu.

12. Stosownie do cytowanego wyżej rozporządzenia, szkolenia osób ubiegających się o potwierdzenie przygotowania zawodowego wykonują upoważnione instytucje:
– Instytut Przemysłu Organicznego w Warszawie,
– Wojskowy Instytut Techniczny Uzbrojenia w Zielonce,
– Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie,
– Instytut Mechaniki Precyzyjnej w Warszawie,
– Ośrodek Szkolenia Państwowej Inspekcji Pracy we Wrocławiu,
– „Poltegor-lnstytut” Instytut Górnictwa Odkrywkowego we Wrocławiu,
– Główny Instytut Górnictwa w Katowicach.
Należy podkreślić, że w szkoleniu z założenia uczestniczą słuchacze posiadający określone doświadczenie zawodowe i wiedzę, uzyskane na uczelniach, kursach i w trakcie pracy zawodowej. Natomiast uczestnicy szkolenia są poddani egzaminowi obejmującego całokształt wiedzy zawodowej niezbędnej dla prowadzenia wybranej działalności (specjalizacji) związanej ze stosowaniem WPW, ze szczególnym zwróceniem uwagi na wykładane w ramach szkolenia zagadnienia. Celem szkolenia, zgodnie z zasadami określonymi w cytowanym wyżej rozporządzeniu Ministra Gospodarki jest przede wszystkim przekazanie słuchaczowi usystematyzowanej wiedzy o nowych regulacjach prawnych wprowadzanych w ostatnich latach, w tym w związku z wejściem Polski do Unii Europejskiej.

13. Dodatkowe wymagania w stosunku do zatrudnianych osób.
Art. 11 ustawy o materiałach wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego wymaga, by zatrudnione osoby mające dostęp do materiałów wybuchowych nie wykazywały zaburzeń psychicznych oraz istotnych zaburzeń psychologicznych. Badania wskazanych osób jest realizowane stosownie do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 września 2003 r w sprawie badań psychiatrycznych i psychologicznych osób ubiegających się lub posiadających pozwolenie na nabywanie oraz przechowywanie materiałów wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego (Dz. U. Nr ł58, poz. 1536). Uwzględniając zagrożenia, jakie mogą być skutkiem zatrudnienia osób niezrównoważonych psychicznie, należy stwierdzić, że pracodawcy powinni przestrzegać wymogów dokonywania badań zatrudnianych pracowników zgodnie z cytowanym wyżej rozporządzeniem. Z drugiej strony, należy spodziewać się, że dopełnienie tych obowiązków jest przedmiotem wnikliwych kontroli uprawnionych instytucji.

14. Wniosek o wydanie pozwolenia.
Przedsiębiorcy ubiegający się o uzyskanie pozwolenia na nabywanie, przechowywanie lub używanie materiałów wybuchowych, w tym WPW, są zobowiązani do złożenia odpowiedniego wniosku do urzędu wojewódzkiego. Wzór wniosku określa rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 13 kwietnia 2005r w sprawie wzoru wniosku o wydanie pozwolenia na nabywanie, przechowywanie lub używanie materiałów wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego (Dz.U. Nr 76, poz. 667). Należy podkreślić, że w stosunku do poprzedniego rozporządzenia w przedmiotowej sprawie, cytowane wyżej rozporządzenie wymaga podania we wniosku prawidłowej nazwy przewozowej i numeru rozpoznawczego UN, określonego w załączniku A do umowy ADR i Przy takim podejściu, biorąc pod uwagę dokonane w toku nowelizacji zmiany w art. 9 ustawy o materiałach wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego, należy zalecać ujmowanie we wniosku numerów UN dotyczących wszystkich ogni sztucznych (WPW) ujętych w załączniku A do umowy ADR. Nie można bowiem wykluczyć, że pewne WPW z podklasy 1.4. mogą wymagać uzyskiwania pozwolenia, a także mogą być dokonywane kolejne zaostrzenia procedury klasyfikacyjnej ONZ, powodujące konieczność zmiany klasyfikacji wybranych WPW.

15. Magazynowanie WPW – zestawienie najważniejszych regulacji prawnych.
problematyka przechowywania WPW w magazynach gotowych wyrobów, a także w pomieszczeniach sklepowych i pomieszczenia zaplecza sklepów, jest przedmiotem kilku regulacji prawnych:
1) Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 lipca 2003 r w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy produkcji, transporcie wewnątrzzakładowym oraz obrocie materiałów wybuchowych, w tym wyrobów pirotechnicznych (Dz.U. Nr 163, poz. 1577)
2) Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 28 października 2002 r w sprawie pomieszczeń magazynowych i obiektów do przechowywania materiałów wybuchowych, broni, amunicji oraz wyrobów o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym (Dz.U. Nr 190, poz. 1589)
3) Rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 6 lipca 2005 r w sprawie sposobu przechowywania materiałów wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego w tymczasowym magazynie (Dz.U. Nr 139, poz. 1166).

16. Przechowywanie WPW w magazynach gotowych wyrobów
Przechowywanie WPW w postaci gotowych wyrobów regulują przepisy rozporządzenia Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 28 października 2002 r w sprawie pomieszczeń i obiektów do przechowywania materiałów wybuchowych, broni, amunicji oraz wyrobów o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym (Dz.U. Nr 190, poz. 1589) wydanego na podstawie art. 24 ust. 2 oraz art. 33 ust. 2 ustawy o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym. W celu uwzględnienia zróżnicowania stopnia zagrożenia w procesie magazynowania w związku z właściwościami przechowywanych materiałów wybuchowych i wyrobów wypełnionych materiałem wybuchowym, w rozporządzeniu przyjęto klasyfikację tych materiałów, analogiczną do klasyfikacji wynikającej z przepisów załącznika A do umowy ADR, obejmującą:
1) w klasie 1 – materiały niebezpieczne, zaklasyfikowane do podklas 1.1, 1.2, 1.3, 1.4, I .5, i 1.6 materiałów wybuchowych i wyrobów wypełnionych materiałem wybuchowym,
2) w klasie 3 – roztwory odczulone nitrogliceryny, o stężeniu do 30%,
3) w klasie 4.1 – materiały wybuchowe w stanie nie wybuchowym, zaklasyfikowane do klasy 4. 1, wymienione w załączniku A. 12
4) w klasie 9 – przedmioty ratownicze zaklasyfikowane do klasy 9 materiałów niebezpiecznych, wymienione w załączniku A, jeżeli zawierają materiały wybuchowe
Rozporządzenie wprowadza podział obiektów magazynowych dla przechowywania materiałów wybuchowych, w tym WPW, na:
– magazyny bazowe obejmujące obiekty magazynowe, w których przechowuje się materiały wybuchowe w znaczących ilościach,
– magazyny podręczne, obejmujące pomieszczenia przemysłowe, laboratoryjne, sklepowe itp. w których przechowuje się materiały wybuchowe, w niewielkich ilościach, niestwarzających istotnego zagrożenia dla tych obiektów i otoczenia.
Rozporządzenie wymaga, by materiały wybuchowe, w tym WPW, były przechowywane w obiektach magazynowych w sposób zapewniający bezpieczeństwo ludzi, mienia i środowiska naturalnego, w szczególności poprzez:
1) właściwą lokalizację, odpowiednią konstrukcję, przystosowanie, wyposażenie i zabezpieczenie,
2) opracowanie, systematyczną aktualizację i przestrzeganie instrukcji technicznych przechowywania oraz instrukcji bezpieczeństwa i higieny pracy,
3) przechowywanie wyrobów posiadających certyfikaty klasyfikacyjne dla celów transportowych, jeżeli takie certyfikaty są wymagane odrębnymi przepisami,
4) przechowywanie wyrobów właściwie opakowanych i oznakowanych, stosownie do wymagań określonych w odrębnych przepisach i normach, w ustalonych dla nich terminach ważności,
5) zapewnienie bezpośredniego nadzoru nad obiektem magazynowym,
6) zatrudnianie pracowników przeszkolonych zgodnie z obowiązującymi przepisami,
7) zapewnienie bezpiecznego transportu,
8) przestrzeganie zasad bezpieczeństwa i higieny pracy wynikających z odrębnych przepisów, stanowiskowych instrukcji bezpieczeństwa pracy a także z instrukcji technicznych przechowywania materiałów wybuchowych, broni, amunicji oraz wyrobów o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym,
9) utrzymywanie obiektów magazynowych w dobrym stanie technicznym, czystości i porządku,
10) przechowywanie na terenie obiektów magazynowych wyłącznie określonych instrukcjami technicznymi wyrobów, narzędzi i wyposażenia,
11) zabezpieczenie przechowywanych materiałów wybuchowych przed bodźcami, które mogłyby doprowadzić do ich wybuchu, zapłonu lub utraty określonych parametrów technicznych, 12)wykonywanie w obiekcie magazynowym prac związanych wyłącznie z jego przeznaczeniem,
13) wykonywanie prac remontowych oraz prac związanych z używaniem otwartego ognia lub mogących doprowadzić do zapłonu albo wybuchu przechowywanych materiałów wybuchowych, po ich usunięciu z obiektu magazynowego, na podstawie pisemnego wniosku, po uzyskaniu pisemnej zgody na ich podjęcie od przedsiębiorcy,
14) poddawanie urządzeń elektrycznych, sygnalizacyjnych, odgromowych oraz innych instalacji znajdujących się w obiektach magazynowych kontroli przed dopuszczeniem do eksploatacji, a następnie, co najmniej raz w roku kontrolować ich stan pod względem spełnienia wymagań odnośnej Polskiej Normy, dokumentując wyniki kontroli pisemnym protokołem przechowywanym u przedsiębiorcy,
15) układanie opakowań lub pojemników z wyrobami w taki sposób, aby nie mogły przypadkowo przemieszczać się, przewracać, deformować pod wpływem nadmiernego ciężaru, a także by można było nimi łatwo manewrować zgodnie z potrzebami.
Ponadto obiekty magazynowe wraz z przechowywanymi materiałami wybuchowymi, w tym WPW, muszą być skutecznie zabezpieczone przed kradzieżą i dostępem osób niepowołanych. Na ich terenie mogą przebywać wyłącznie osoby do tego upoważnione. W obiektach magazynowych powinna być prowadzona książka ewidencji osób wchodzących, w której odnotowuje się datę, godzinę wejścia i godzinę wyjścia, imię i nazwisko oraz cel przebywania danej osoby w obiekcie magazynowym. W przypadku konieczności wejścia do magazynu osoby nieuprawnionej, w ewidencji podaje się również nazwisko towarzyszącej osoby upoważnionej.
Ujęte w rozporządzeniu zasady lokalizacji magazynów bazowych, w których są przechowywane materiały wybuchowe, w tym WPW, zdolne do wybuchu w masie (tj zaklasyfikowane do podklasy li), w stosunku do innych obiektów w otoczeniu, wyznacza się, biorąc za punkt wyjścia dopuszczalne dla tych obiektów wartości nadciśnienia fali uderzeniowej, prognozowane z uwzględnieniem:
1) masy netto magazynowanego ładunku materiałów wybuchowych i jego zdolności do generowania fali uderzeniowej,
2) konstrukcji obiektu magazynowego ” obecności lub braku obwałowań,
3) ewentualnych uwarunkowań propagacji fali uderzeniowej wokół obiektu magazynowego,
4) wrażliwości materiałów wybuchowych znajdujących się w zagrożonym obiekcie, w stosunku do którego jest wyznaczana bezpieczna odległość,
5) zastosowanych dodatkowych zabezpieczeń obiektu magazynowego i pobliskich obiektów.
Szczegółowe wymagania dotyczące lokalizacji magazynów bazowych oraz podręcznych dla materiałów wybuchowych, w tym WPW zaliczonych do podklasy 1.1, określają załączniki do wskazanego rozporządzenia. Należy podkreślić, że w związku z tragicznymi wybuchami WPW w magazynach w Holandii i innych krajach, aktualnie podejmowane są bardziej szczegółowe badania nad zachowaniem się tych wyrobów w przypadku zainicjowania w magazynach o różnej konstrukcji. Należy oczekiwać, że w niezbyt odległej przyszłości wprowadzone zostaną korekty w przepisach dotyczących transportu, a także magazynowania WPW, ukierunkowane na wyeliminowanie możliwości lub ograniczenie skutków wybuchu masowego w warunkach transportu i magazynowania. Jak się wydaje, w pierwszej kolejności dla wszystkich podklas WPW ograniczony zostanie stopień wypełnienia pojemności magazynu (kontenera transportowego itp.) przez te wyroby, ze wskazaniem obowiązku pozostawiania w magazynie wolnych objętości. Rozwinięte zostaną również wymogi odnośnie „powierzchni odciążających” w obiektach magazynowych, siużących jako drogi wylotu ewentualnych produktów gazowych spalania WPW. (Powierzchnie odciążające przeciwdziałają wzrostowi ciśnienia w obiekcie, sprzyjającego rozwojowi i przyspiesząj ącego procesy spalania mas pirotechnicznych).

17. Obiekty magazynowe dopuszcza się do eksploatacji, gdy:
1) zapewnione jest zabezpieczenie przechowywanych materiałów wybuchowych i amunicji przed ogrzaniem do temperatury powyżej 348 K (75°C) chyba, że wyższa temperatura wynika z instrukcji technicznej ich przechowywania,
2) wokół każdego obiektu jest wyznaczona i oznaczona strefa ochrony, w której nie powinny wystąpić lub pojawiać się czynniki zwiększające ryzyko zaistnienia wybuchu lub spalenia przechowywanych materiałów wybuchowych i amunicji,
3) są wyposażone w sprzęt przeciwpożarowy oraz instalacje gaśnicze dostosowane do właściwości i zagrożeń stwarzanych przez przechowywane materiały wybuchowe i amunicję, określony w karcie kwalifikacyjnej obiektu,
4) zabezpieczają przechowywane materiały wybuchowe i amunicję przed zachodzeniem w nich niekorzystnych przemian chemicznych lub fizycznych mogących mieć wpływ na ich bezpieczeństwo,
5) posiadają sprawny system wentylacji pomieszczeń, określony w karcie kwalifikacyjnej obiektu,
6) są chronione przed wyładowaniami elektryczności atmosferycznej, zgodnie z Polską Normą, określony dla budynków zagrożonych pożarem lub wybuchem,
7) są zabezpieczone przed wodą gruntową, opadami atmosferycznymi i powodzi
8) zainstalowane urządzenia i instalacje elektryczne odpowiadają wymaganiom Polskiej Normy,
9) jeżeli jest to konieczne ze względu na właściwości przechowywanych materiałów wybuchowych i amunicji, są wyposażone w instalację grzewczą której temperatura elementów i przewodów grzewczych jest o co najmniej 50°C niższa od temperatury rozkładu materiału wybuchowego, jednak nie wyższa niż 393 K (120° C),
10) na obiekcie magazynowym lub wewnątrz pomieszczenia magazynowego są naniesione trwałe napisy określające:
a) klasy lub podklasy i grupy zgodności przechowywanych materiałów wybuchowych i amunicji,
b) dopuszczalną ilość przechowywanych wyrobów,
c) dopuszczalną liczbę pracowników obshigi w obiekcie magazynowym.
Rozporządzenie określa zasady łącznego przechowywania materiałów wybuchowych, a także zasady określania wielkości ładunków przyjmowanych do obliczeń stref zagrożeń, w tym wielkości prognozowanego nadciśnienia fali uderzeniowej, generowanej przy wybuchu. Jednym z ważniejszych zapisów rozporządzenia jest wprowadzenie okresu przejściowego, stosownie do którego obiekty magazynowe, zbudowane zgodnie z przepisami obowiązującymi w czasie ich budowy, powinny być dostosowane do warunków określonych w rozporządzeniu w terminie 5 lat. Przestrzegania przepisów dotyczących magazynowania materiałów wybuchowych, w tym WPW, jest przedmiotem wnikliwych kontroli ze strony organów dokonujących takie kontrole. Dotyczy to zarówno rutynowych kontroli, jak i postępowań komisji powypadkowych Państwowej Inspekcji Pracy, Prokuratury, Policji Państwowej.

18. Przechowywanie WPW w pomieszczeniach sklepowych i zaplecza.
Problematykę przechowywania WPW w pomieszczeniach sklepowych i pomieszczeniach zaplecza sklepów regulują przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 lipca 2003 r w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy produkcji, transporcie wewnątrzzakładowym oraz obrocie materiaów wybuchowych, w tym wyrobów pirotechnicznych (Dz.U. Nr 163, poz.1577). Rozporządzenie w części dotyczącej WPW opracowane zostało w warunkach ścisłej współpracy ze Stowarzyszeniem Dystrybutorów i Importerów Pirotechniki. [W rozporządzeniu tym jako pomieszczenia magazynowe definiuje się pomieszczenia przystosowane do składowania wyrobów pirotechnicznych widowiskowych o masie brutto ponad 1000 kg nieprzerwanie przez okres co najmniej 90 dni w roku.]
Stosownie do zapisów rozporządzenia, w pomieszczeniach sklepowych i pomieszczeniach zaplecza zakładów pracy, w których jest prowadzony obrót WPW, mogą znajdować się wyłącznie wyroby oznaczone kodem klasyfikacyjnym 1.4 G i 1.4 S. Biorąc jednak pod uwagę realia, rozporządzenie zawiera zapis umożliwiający dokonywanie obrotu w pomieszczeniach sklepowych i zaplecza również wyrobów oznaczonych kodem klasyfikacyjnym 1.1 G, 1.2 G i 1.3 G. jeżeli są one przechowywane w opakowaniach jednostkowych, względnie w opakowaniach kartonowych lub tekturowych o masie brutto, co najwyżej 50 kg, a także pod warunkiem, że ilość mieszaniny pirotechnicznej w jednostkowym wyrobie nie przekracza w:
1) rakietach – 100 g, w tym mieszaniny wywolującej efekt pirotechniczny do 70 g;
2) moździerzach – 40 g;
3) petardach – 5 g;
4) strzelającym konfetti – 10 mg;
5) ogniach bengalskich – 2500 g;
6) bateriach – 500g, ale nie więcej jednak niż do 40 g w pojedynczym wystrzale;
7) innych wyrobach – 50 g w pojedynczym wystrzale;
Wyroby odpowiadające tym wymogom traktuje się jak WPW oznaczone kodem klasyfikacyjnym 1.4 G. Zgodnie z omawianym rozporządzeniem, pomieszczenia sklepowe i pomieszczenia zaplecza można lokalizować w obiektach przeznaczonych na cele handlowe. Pomieszczenia te można eksploatować zgodnie z przeznaczeniem, jeżeli:
1) temperatura w pomieszczeniach przy pomiarze na wysokości 1 m od podłogi nie przekracza 30 °C (303K) i zainstalowane są środki techniczne gwarantujące spełnienie tego wymogu;
2) są wyposażone w podręczny sprzęt gaśniczy dostosowany do zagrożenia stwarzanego przez przechowywane wyroby;
3) przechowywane wyroby pirotechniczne posiadają zabezpieczenie przed powstawaniem w nich niekorzystnych przemian chemicznych lub fizycznych mogących powodować zwiększenie wrażliwości materiału na bodźce, pogorszenie trwałości chemicznej, oraz powodujących inicjację wybuchu lub zapłon;
4) posiadają konstrukcję zabezpieczającą przechowywane materiały przed kradzieżą oraz dostępem nieuprawnionych osób;
5) posiadają system wentylacji wyciągowej;
6) posiadają ochronę przed wyładowaniami atmosferycznymi, zgodną z wymaganiami odnośnej Polskiej Normy;
7) urządzenia i instalacje elektryczne odpowiadają wymaganiom stawianym urządzeniom instalowanym w miejscach zagrożonych pożarem;
8) elementy i przewody grzewcze w pomieszczeniach są rozmieszczone przynajmniej w odległości 1 m od opakowań zawierających wyroby pirotechniczne, a ich temperatura nie przekracza 120°C (393K);
9) drzwi ewakuacyjne otwierają się na zewnątrz pomieszczenia i posiadają zamki rolkowe działające w wyniku pchnięcia lub rozsuwające się na zewnątrz;
10)okna służące za wyjścia awaryjne otwierają się na zewnątrz, natomiast otwory okienne posiadają wymiary co najmniej 0,75 mx 0,75m;
11)wymiary wewnętrzne pomieszczeń zapewniają bezpieczne operowanie opakowaniami składowanych wyrobów oraz swobodne poruszanie się osób kupujących i personelu;
12) półki, regały i inne wyposażenie pomieszczeń są wykonane z materiałów trudno palnych uniemożliwiających w czasie pożaru tworzenie toksycznych związków, zagrażających zdrowiu lub życiu ludzi.
Pomieszczenia sklepowe i zaplecza zalicza się do kategorii MW2, a obiekty, w których są zlokalizowane zalicza się do klasy MDO. Strefa ochrony obiektu dla tych pomieszczeń, która jest oddzielną strefą pożarową powinna obejmować obszar tych pomieszczeń. W obrębie strefy ochrony niedopuszczalne jest:
1) używanie otwartego ognia;
2) palenie tytoniu;
3) prowadzenie prac spawalniczych;
4) prowadzenie innych prac mogących stworzyć warunki dla zapłonu lub wybuchu zgromadzonych wyrobów pirotechnicznych;
5) gromadzenie i przechowywanie innych materiałów palnych, niż wynikających z wyposażenia obiektu handlowego.
Jeżeli pomieszczenia sklepowe i zaplecza stanowiące fragment obiektów handlowych nie są pomieszczeniami wydzielonymi, wówczas w bezpośrednim ich otoczeniu nie należy przechowywać substancji łatwopalnych lub butli zawierających gaz pod ciśnieniem. Wyroby pirotechniczne widowiskowe można przechowywać w pomieszczeniach sklepowych i pomieszczeniach zaplecza w ilościach brutto 1000 kg. Rozporządzenie zobowiązuje przedsiębiorcę prowadzącego obrót WPW do zapewnienia bezpieczeństwa ludzi, mienia i środowiska, w szczególności poprzez:
1) przechowywanie WPW właściwie opakowanych i oznakowanych, w ustalonych terminach ważności;
2) opracowanie i posiadanie aktualnej instrukcji przechowywania WPW, obejmującej zasady ich utylizacji, oraz instrukcji bezpieczeństwa i higieny pracy dla wszystkich stanowisk
3) zapewnienie przestrzegania instrukcji magazynowania wyrobów pirotechnicznych oraz instrukcji bezpieczeństwa i higieny pracy na wszystkich stanowiskach pracy;
4) zapewnienie bezpiecznego transportu wewnątrzzakładowego WPW;
5) zapewnienie ochrony wyrobów pirotechnicznych przed kradzieżą oraz dostępem osób nieupoważnionych;
6) nie przechowywanie materiałów, narzędzi oraz wyposażenia innego, niż określone w instrukcji przechowywania w pomieszczeniach, w których znajdują się WPW;
7) wykluczenie możliwości wpływu na wyroby pirotechniczne bodźców mogących spowodować wybuch lub zapłon;
8) prowadzenie w pomieszczeniach sklepowych i pomieszczeniach zaplecza wyłącznie prace związanych z przeznaczeniem pomieszczeń;
9) prowadzenie prac mogących doprowadzić do ogrzewania i zapłonu WPW, a w w szczególności prac remontowych wyłącznie po usunięciu wyrobów z tych pomieszczeń, oraz po potwierdzeniu na piśmie przez upoważnioną przez pracodawcę osobę, że wyroby zostały usunięte;
10) w razie uszkodzenia opakowania, zbieranie i neutralizowanie rozsypanej zawartości we właściwy sposób, zgodnie z obowiązującą instrukcją magazynowania;
11) poddawanie kontroli przed dopuszczeniem do eksploatacji, a następnie, raz w roku kontroli, udokumentowanej pisemnym protokołem urządzeń elektrycznych, sygnalizacyjnych, odgromowych oraz innych instalacji znajdujących się w pomieszczeniach i obiektach;
12) właściwe przechowywanie na półkach, regałach lub w miejscach do tego przeznaczonych opakowań lub pojemników z WPW oraz układanie ich w sposób uniemożliwiający przypadkowe przemieszczanie się, przewracanie, deformowanie pod wpływem nadmiernego ciężaru,
13) w przypadku powstania zagrożenia spowodowanego zainicjowaniem przechowywanych wyrobów pirotechnicznych należy działanie zgodnie z instrukcją postępowania w sytuacji awaryjnej, o której mowa w 50;
14) nie używania otwartego ognia w pomieszczeniach
Pracodawca prowadzący obrót wyrobami pirotechnicznymi, w tym o przeznaczeniu widowiskowym powinien opracować instrukcję postępowania w sytuacji awaryjnej i organizacji akcji ratowniczej, określającą:
1) rodzaj i skalę zagrożeń;
2) sposób postępowania w przypadku awarii i organizacji akcji ratowniczej, ze wskazaniem lokalizacji stosowanych środków gaśniczych;
3) zasady oraz miejsce ewakuacji ludzi;
4) sposób powiadamiania straży pożarnej, policji, lub innych jednostek;
5) sposoby zabezpieczenia miejsca awarii, likwidacji bezpośrednich skutków oraz metod przeciwdziałania rozszerzaniu się skutków awarii.
Przestrzeganie przepisów dotyczących magazynowania WPW jest przed miotem wnikliwych kontroli ze strony organów dokonujących takie kontrole. Dotyczy to zarówno rutynowych kontroli, jak i postępowań komisji powypadkowych Państwowej inspekcji Pracy, Prokuratury, Policji Państwowej.

18. Karty kwalifikacyjne obiektów zagrożonych wybuchem lub spalaniem WPW
Dla każdego obiektu magazynowego, w których są przechowywane materiały wybuchowe, w tym WPW, istnieje obowiązek sporządzenia karty kwalifikacyjnej obiektu, stosownie do zasad określonych w rozporządzeniu:
1. Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 lipca 2003 r w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy produkcji, transporcie wewnątrzzakładowym oraz obrocie materiałów wybuchowych, w tym wyrobów pirotechnicznych (Dz.U.Nr 163, poz. 1577),
2. Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 28 października 2002 r w sprawie pomieszczeń magazynowych i obiektów do przechowywania materiałów wybuchowych, broni, amunicji oraz wyrobów o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym (Dz.U. Nr 190, poz. 1589)
Kartę kwalifikacyjną opracowuje powoływany przez pracodawcę zespół specjalistów posiadających odpowiednie uprawnienia budowlane, kwalifikacje w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ochrony przeciwpożarowej. Zatwierdzona przez pracodawcę karta kwalifikacyjna stanowi załącznik do książki obiektu budowlanego. Karty kwalifikacyjne obiektów zagrożonych wybuchem lub spalaniem materiałów wybuchowych, w tym WPW, zawierają skondensowaną informacje dotyczącą tych obiektów opracowaną przez specjalistów, w oparciu o obowiązujące przepisy prawne. Dysponowanie tymi kartami utrudnia lub uniemożliwia instytucjom kontrolującym przedsiębiorcę nieprecyzyjne interpretowanie tych przepisów w odniesieniu do kontrolowanych obiektów. W świetle posiadanych informacji, karty kwalifikacyjne są dokumentami w pierwszej kolejności kontrolowanymi przez inspektorów PIP, wymaganymi w trakcie rutynowych kontroli i postępowań powypadkowych. Karta kwalifikacyjna obiektu magazynowego powinna zawierać następujące dane:
1) informacje identyfikujące obiekt, w tym jego adres, numer, nazwę, przynależność do jednostki organizacyjnej zakładu;
2) schematyczny rysunek obiektu ze wskazaniem podziału na pomieszczenia, usytuowaniem dróg dojazdowych, pożarowych i dla pieszych, technologicznych, obwałowań, powierzchni odciążających, osłon, sztolni itp.;
3) informacje o przeznaczeniu obiektu i poszczególnych pomieszczeń w obiekcie;
4) informację o zaliczeniu obiektu i jego pomieszczeń do kategorii zagrożeń MW I lub MW2,
5) informacje o zaliczeniu obiektu z tytułu prognozowanego zniszczenia w przypadku wybuchu lub spalenia materiału wybuchowego do klas UZ lub MDO,
6) informacje o występowaniu w obiekcie lub jego poszczególnych pomieszczeniach zagrożenia wybuchem mieszanin substancji palnych z powietrzem oraz związanych z tym stref zagrożeń wybuchem, wyznaczonych zgodnie z obowiązującymi przepisami o ochronie przeciwpożarowej, 19
7) podstawowe wymagania w stosunku do konstrukcji obiektu:
– typ konstrukcji obiektu;
– wymagania w stosunku do obwałowania, osłon, sztolni;
– wymagania w stosunku do przegród odciążających;
– rodzaj okien, drzwi, dopuszczalnych rodzajów szyb okiennych;
– rodzaj wykończenia ścian, podłóg itp.;
8) informacje o dopuszczalnym obładowaniu pomieszczeń materiałem wybuchowym;
9) informacje o dopuszczalnej ilości ludzi znajdujących się w obiekcie z podziałem na pomieszczenia pracy stałej lub dorywczej;
10) informacje o zasięgu strefy ochrony obiektu, oraz o sposobie jej oznaczenia w terenie;
11) informacje o minimalnych dopuszczalnych odległościach, wyznaczonych wedlug zasad określonych w załącznikach Nr I i 2 do rozporządzenia;
12) wymagania w stosunku do mediów i instalacji energetycznych;
13) szczegółowe wymagania w stosunku do urządzeń elektrycznych, osprzętu i instalacji elektrycznych w pomieszczeniach;
14)wymagania w stosunku do rodzaju i temperatury mediów ogrzewających, chłodzących, stosowanych na terenie obiektu,
15) wymagania w stosunku do stałych urządzeń gaśniczych, lokalizacji punktów sygnalizacji oraz uruchamiania tych urządzeń,
16) inne wymagania w miarę potrzeb wynikających ze specyfiki obiektu i rodzaju przechowywanego materiału wybuchowego.
Dla obiektów magazynowych zagrożonych wybuchem lub spaleniem materiału wybuchowego ustala się kategorie zagrożenia MW1 i MW2, zwane dalej „kategorią MW 1” „kategorią MW2”. Zaliczenia obiektów do odpowiedniej kategorii zagrożenia MWI lub MW2 dokonuje przedsiębiorca, kierując się następującymi zasadami:
1) obiekty, w których znajdują się materiały wybuchowe o współczynniku wrażliwości mniejszym od 2 lub materiały wybuchowe nie opakowane i w stanie niezaelaborowanym, zalicza się do kategorii MW1, a pozostałe obiekty – do kategorii MW2.
2) do kategorii MWI lub MW2 można zaliczyć cały obiekt lub jego część, albo zaliczyć część obiektu do kategorii MW 1, a część do kategorii MW2.
3) obiekt lub pomieszczenie, w którym znajduje się materiał wybuchowy opakowany lub w stanie zaelaborowanym, można zaliczyć do kategorii MW1, jeżeli jest to uzasadnione względami bezpieczeństwa.
Z tytułu prognozowanego stopnia zniszczeń w przypadku wybuchu lub spalenia materiału wybuchowego, obiekty o których mowa w ust. 5 zalicza się do klasy UZ lub klasy MDO. Zaliczenia projektowanego obiektu do klasy UZ lub MDO dokonuje projektant, a obiektu istniejącego – przedsiębiorca, kierując się następującymi zasadami:
1) do klasy UZ zalicza się obiekty, które w przypadku wybuchu lub spalenia materiału wybuchowego ulegają całkowitemu zniszczeniu,
2) do klasy MDO zalicza się obiekty ulegające w razie wybuchu lub spalenia materiału wybuchowego częściowemu zniszczeniu, których konstrukcja przewiduje zachowanie w stanie nie zniszczonym podstawowych elementów nośnych budynku, w stopniu umożliwiającym odtworzenie obiektu. Wokół każdego obiektu magazynowego zaliczonego do kategorii MWI lub MW2 wyznacza i oznacza się strefę ochrony obiektu. Zasięg strefy ochrony obiektu ustala przedsiębiorca, uwzględniając kategorię zagrożenia obiektu oraz właściwości materiału wybuchowego. Na obszarze strefy ochrony obiektu zabrania się stwarzania w jakikolwiek sposób warunków dla zaistnienia zjawisk lub sytuacji mogących zainicjować wybuch lub pożar materiałów wybuchowych znajdujących się w obiekcie.
Załącznikami do karty klasyfikacyjnej są aktualne karty oceny pod względem bezpieczeństwa przechowywanych w obiekcie materiałów wybuchowych.
Karta kwalifikacyjna obiektu sklepowego – pracodawca prowadzący obrót WPW jest zobowiązany do opracowania karty kwalifikacyjnych obiektów, w których jest prowadzona sprzedaż wyrobów pirotechnicznych. Karty tej nie opracowuje się dla obiektów sklepowych i zaplecza, w których prowadzi się wyłącznie sezonową sprzedaż, a łączny czas przechowywania wyrobów pirotechnicznych nie przekracza 90 dni w roku. Karta kwalifikacyjna obiektu zagrożonego wybuchem lub spalaniem WPW powinna zawierać:
1) nazwę oraz adres firmy;
2) nazwę oraz adres obiektu;
3) schematyczny rysunek obiektu ze wskazaniem podziału na pomieszczenia, usytuowanie dróg dojazdowych i pożarowych, osłon, obwałowań, wyjść awaryjnych;
4) określenie przeznaczenia obiektu oraz poszczególnych pomieszczeń;
5) klasyfikację obiektu do kategorii MW2 ze wskazaniem dominujących zagrożeń;
6) klasyfikację obiektu do klasy UZ lub MDO;
7) stwierdzenie o niedopuszczalności występowania w obiekcie lub pomieszczeniach zagrożeń wybuchem mieszanin substancji palnych z powietrzem;
8) podstawowe wymagania w stosunku do konstrukcji obiektu:
a) typ konstrukcji obiektu,
b)wymagania w stosunku do obwałowań, osłon, sztolni, okien, rodzajów szyb, posadzki,
c)lokalizacja i konstrukcja drzwi ewakuacyjnych,

19. Tymczasowe magazynowanie materiałów wybuchowych i WPW
W trakcie prowadzenia prac z użyciem materiałów wybuchowych poza terenem przedsiębiorstwa, w tym w związku z realizacją pokazów pirotechnicznych, bardzo często zachodzi potrzeba tymczasowego magazynowania materiałów wybuchowych. Problem tymczasowego magazynowania reguluje rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 6 lipca 2005 r w sprawie sposobu przechowywania materiałów wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego w tymczasowym magazynie (Dz.U. Nr 139, poz. 1166). Stosownie do rozporządzenia, tymczasowy magazyn powinien zapewniać bezpieczeństwo ludzi, mienia i środowiska poprzez:
1) konstrukcję i wyposażenie zapewniające ochronę przechowywanych materiałów wybuchowych;
2) bezpośredni nadzór nad tymczasowym magazynem przez osoby posiadające zaświadczenia potwierdzaj ące kwalifikacje zawodowe,
3) zapewnienie prowadzenia prac związanych z tymczasowym magazynowaniem przez osoby posiadające zaświadczenia potwierdzające odpowiednie kwalifikacje. Tymczasowym magazynem może być:
– odrębny budynek bez stałej obsady;
– kontener lub barakowóz;
– skrzynia ładunkowa pojazdu samochodowego wyposażonego w silnik wysokoprężny pod warunkiem, że jego silnik będzie unieruchomiony, pojazd zahamowany oraz uziemiony, a źródła zasilania instalacji elektrycznej odłączone;
Decyzję dotyczącą lokalizacji tymczasowego magazynu podejmuje przedsiębiorca, uwzględniając wiedzę techniczną i praktykę, z wykorzystaniem wyników analizy zagrożeń i oceny ryzyka zawodowego. Rozporządzenie nakłada obowiązek opracowania i stosowania przez przedsiębiorcę instrukcji magazynowania materiałów wybuchowych w tymczasowym magazynie, określającej:
1) ilość, rodzaj oraz czas przechowywania materiałów wybuchowych;
2) rozmieszczenie poszczególnych materiałów wybuchowych;
3) rodzaje zagrożeń związanych z przechowywanymi materiałami;
4) wyposażenie magazynu;
5) zabezpieczenie magazynu przed dostępem osób nieupoważnionych i kradzieżą;
6) zakres prac dozwolonych do wykonywania w magazynie;
7) zalecenia dotyczące bezpieczeństwa pracy;
8) postępowanie w sytuacjach awaryjnych lub zagrożeń;
9) wykaz osób upoważnionych do wstępu do tymczasowego magazynu.
Stosownie do zapisów cytowanego na wstępie rozporządzenia, tymczasowy magazyn powinien być wyposażony w gaśnice i sprzęt przeciwpożarowy, dostosowany do właściwości magazynowanego materiału wybuchowego, a także zabezpieczony przed kradzieżą materiałów wybuchowych i dostępem osób nieupoważnionych.

20. Należy podkreślić, że w ostatnim czasie poszczególni przedsiębiorcy coraz częściej wykorzystują w charakterze tymczasowych magazynów pojazdy samochodowe przystosowane do transportu materiałów wybuchowych, odpowiadające wymaganiom wynikającym z ustawy z dnia 28 października 2002 r o przewozie drogowym towarów niebezpiecznych (Dz. U. Nr I 99, poz. 1671) i umowy ADR. Istotnym zapisem ujętym w rozporządzeniu jest dopuszczanie przechowywania w tym samym tymczasowym magazynie materiałów wybuchowych z grupy zgodności B oraz materiałów wybuchowych zaliczonych do pozostałych grup zgodności pod warunkiem przeznaczenia do przechowywania materiałów wybuchowych z grupy zgodności B pojemników zamkniętych i skonstruowanych w sposób uniemożliwiający przeniesienie detonacji z wnętrza skrzyni lub szafy na inne materiały wybuchowe znajdujące się w magazynie.

21. Używanie WPW
Podstawowym dokumentem regulującym wykonywanie pokazów pirotechnicznych jest rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 28 lipca 2005 r w sprawie sposobu prowadzenia prac z użyciem materiałów wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego (DzU. Nr 158, poz. 1328). Rozporządzenie określa wymagania techniczne i organizacyjne oraz sposób prowadzenia prac z użyciem materiałów wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego poza górnictwem, zdefiniowany jako prowadzenie wszelkich prac związanych z praktycznym wykorzystaniem energii wytwarzanej przy wybuchu lub spalaniu się materiału wybuchowego. W art. 18 ustawy o materiałach wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego oraz w 4 – 6 rozporządzenia określone zostały podstawowe wymagania dotyczące prowadzenia prac z użyciem materiałów wybuchowych, odnoszące się do wszystkich obszarów tych prac, z wyłączeniem działalności górniczej. I tak, przedsiębiorca, któremu wydano pozwolenie jest obowiązany:
1) przestrzegać ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy wynikających z Kodeksu Pracy, a także zasad bezpiecznego prowadzenia prac przy użyciu materiałów wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego,
2) przestrzegać warunków określonych w pozwoleniu,
3) zapewnić stały nadzór nad osobami mającymi dostęp do materiałów wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego oraz zatrudniać do prowadzenia prac związanych z dostępem do materiałów wybuchowych osoby posiadające zaświadczenie potwierdzające wymagane kwalifikacje zawodowe,
4) dysponować obiektami lub urządzeniami dostosowanymi do charakteru prac prowadzonych z użyciem materiałów wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego,
5) zapewnić bezpieczne przechowywanie materiałów wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego,
6) dysponować dokumentacjami technicznymi i technologicznymi prowadzenia prac z użyciem materiałów wybuchowych, dostosowanymi do charakteru tych prac i uwzględniającymi właściwości materiałów wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego,
7) prowadzić ewidencję nabytych, zużytych, przechowywanych, przemieszczanych i zbytych materiałów wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego oraz przechowywać dokumentację ewidencyjną przez co najmniej 10 lat, licząc od ostatniego dnia roku, jeżeli jest to wymagane w odniesieniu do stosowanego wPw,
8) na bieżąco oceniać i dokumentować stopień ryzyka zawodowego związanego z prowadzeniem prac przy użyciu materiałów wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego, a także posiadać dokumentację obiektów i urządzeń,
9) zapewnić bezpośrednią ochronę fizyczną lub odpowiednie zabezpieczenia techniczne obiektów i miejsc wykonywania prac, chroniące przed dostępem osób postronnych i kradzieżą materiałów wybuchowych,
10) zapewnić oznakowanie obiektów, pomieszczeń i miejsc wykonywania pracy z użyciem materiałów wybuchowych czytelnymi tablicami, informującymi o występujących w tych miejscach zagrożeniach wybuchem lub spalaniem materiałów wybuchowych.
Przedsiębiorca prowadzący prace z użyciem materiałów wybuchowych jest zobowiązany do opracowania i aktualizowania wykazów:
– prac i stanowisk pracy wymagających nadzoru osób o odpowiednim przygotowaniu zawodowym,
– osób mających dostęp do materiałów wybuchowych oraz określeń zakresu ich obowiązków,
– niezbędnej dokumentacji technicznych i technologicznych,
– obiektów, pomieszczeń i terenów wymagających oznakowania informującego o występujących zagrożeniach.
Stosownie do przepisów rozporządzenia, w dokumentacji technicznej i technologicznej przedsiębiorca określa środki techniczne i organizacyjne bezpiecznej realizacji pracy z użyciem materiałów wybuchowych, uwzględniając wiedzę techniczną i praktykę, z wykorzystaniem wyników analizy zagrożeń i oceny ryzyka zawodowego. Zapis ten umożliwia przedsiębiorcy podejmowanie odpowiednich decyzji we własnym zakresie. Spośród niezbędnych dokumentacji technicznych i technologicznych, którymi powinien dysponować przedsiębiorca prowadzący prace z użyciem materiałów wybuchowych wymienić należy:
– opisy procesów technologicznych,
– instrukcje technologiczne,
– dokumentacje strzałowe,
– metryki strzałowe,
– instrukcje pracy,
– instrukcje BHP,
– instrukcje stacjonarnego lub tymczasowego magazynowania materiałów wybuchowych, i temu podobne.
Rodzaj niezbędnych dokumentacji technicznych i technologicznych określa przedsiębiorca we własnym zakresie, uwzględniając specyfikę prowadzonych prac z użyciem materiałów wybuchowych. Jednym z ważniejszych obszarów stosowania przepisów omawianego rozporządzenia jest realizacja pokazów pirotechnicznych, dla których w rozporządzeniu po raz pierwszy określone zostaty podstawowe wymagania organizacyjno-techniczne. I tak, przedsiębiorca prowadzący pokaz pirotechniczny musi dysponować dokumentacją techniczną i technologiczną prowadzenia prac z użyciem WPW, dostosowaną do charakteru przewidywanego pokazu i uwzględniającą właściwości używanych WPW. Warunkiem koniecznym jest jednak, by osoba opracowująca dokumentacje posiadała odpowiednie potwierdzenie kwalifikacji zawodowych, przewidzianych dla pracowników zatrudnionych na samodzielnych stanowiskach, w tym stanowiskach nadzoru. W dokumentacji pokazu określa się w szczególności środki techniczne i organizacyjne bezpiecznej realizacji prac z użyciem WPW, zapewniające bezpieczeństwo życia, zdrowia, mienia i środowiska oraz zapewniające właściwy rezultat i przebieg pokazu.
Stosownie do zapisów rozporządzenia, dokumentacja organizacyjno-techniczna pokazu powinna zawierać w szczególności następujące elementy i informacje:
1) nazwę wykonawcy pokazu i jego siedzibę,
2) datę i czas trwania pokazu,
3) kserokopię koncesji lub pozwolenia wojewody, upoważniającego wykonawcę do wykonywania pokazów,
4) imię i nazwisko oraz podpis osoby opracowującej dokumentację organizacyjno- techniczną pokazu oraz kserokopię zaświadczenia potwierdzającego kwalifikacje zawodowe tej osoby,
5) imię i nazwisko osoby nadzorującej realizację pokazu, kserokopię zaświadczenia potwierdzającego kwalifikacje zawodowe tej osoby oraz numer telefonu kontaktowego,
6) masę netto wyrobów pirotechnicznych przewidzianych do odpalenia z podziałem na klasy i podklasy według ADR,
7) określenie systemu odpalania ładunków pirotechnicznych oraz zagrożeń wewnętrznych i zewnętrznych dla tego systemu, w szczególności sieci energetyczne, elektryczne trakcje kolejowe, przekaźniki telekomunikacyjne,
8) dane dotyczące systemu zabezpieczeń terenu pokazu od momentu dostarczenia wyrobów pirotechnicznych do zakończenia kontroli terenu po pokazie,
9) osoby odpowiedzialne za sprawdzenie terenu po zakończeniu pokazu i unieszkodliwienie niewypałów i niewybuchów pirotechnicznych,
10) zasady postępowania w przypadku wystąpienia zagrożeń i sytuacji awaryjnych,
11) minimalne odległości usytuowania publiczności w stosunku do odpalanych ładunków pirotechnicznych na terenie pokazu.
W rozporządzeniu określone zostały, po raz pierwszy w polskim ustawodawstwie, oficjalne wymagania dotyczące minimalnych dopuszczalnych odległości usytuowania publiczności w stosunku do odpalanych ładunków na terenie pokazu. Ujęte w załączniku do rozporządzenia odległości powinny być jednak korygowane, z uwzględnieniem warunków atmosferycznych, kierunku strzelania ładunków, odchylenia od pionu, wpływu wiatru bocznego, różnicy poziomu między miejsce odpalania wyrobów od miejsca zajmowanego przez publiczność. Odpowiednie korekty każdorazowo dokonuje kierujący pokazem. W tym miejscu należy przypomnieć, że, niezależnie od regulacji wynikających z ustawy o materiałach wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego, w trakcie opracowywania dokumentacji organizacyjno- technicznej, a także w toku realizacji publicznych pokazów pirotechnicznych, konieczne jest spełnienie wymogów ustawy z dnia 22 sierpnia 1997 r. o bezpieczeństwie imprez masowych (Dz.U. z 2005r, Nr 108, poz. 909 tekst jednolity). Należy podkreślić, że oprócz spełnienia wymogów formalnych, podstawowe znaczenie dla bezpieczeństwa pracy w związku z realizacją pokazów pirotechnicznych ma wiedza i doświadczenie osób nadzorujących pokaz.

22. Ewidencja WPW
Wymogi dotyczące ewidencji materiałów wybuchowych są określone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 12 listopada 2002 r w sprawie wzoru ewidencji nabytych, zużytych, przechowywanych, przemieszczanych i zbytych materiałów wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego (Dz. U. Nr 194, poz. 1634). Działanie tego rozporządzenia jest jednak ograniczone wyłącznie do WPW, obrót którymi wymaga koncesji, a nabywanie, przechowywanie lub używanie wymaga pozwolenia wojewody. Zagadnienie powyższe zostało jednoznacznie zinterpretowane przez Ministerstwo Gospodarki i Pracy, które stwierdziło, że w przypadku wyrobów pirotechniki widowiskowej, w stosunku do których:
1) stosownie do art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2002 r. o materiałach wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego (Dz.U. Nr 117, poz. 1007 z późniejszymi zmianami) nie jest wymagane uzyskiwanie pozwolenia na nabywanie, przechowywanie lub używanie tych wyrobów;
2) stosownie do art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 22 czerwca 2001 r. o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym (Dz.U. Nr 67, poz. 679 z późniejszymi zmianami) nie jest wymagane uzyskiwanie koncesji na obrót tymi wyrobami, nie jest wymagane oraz możliwe prowadzenie ewidencji zawartych transakcji w zakresie określonym w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 10 września 2002 r. w sprawie ewidencjonowania materiałów wybuchowych, broni, amunicji oraz wyrobów i technologii o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym (Dz.U. Nr 163, poz. 1346, z 2003 r. Nr 143, poz. 1394), a także ewidencji, o której mowa w Rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 12 listopada 2002 r. w sprawie wzoru ewidencji nabytych, zużytych, przechowywanych i zbytych materiałów wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego (Dz. U. Nr 194, poz. 1634).
Nie należy jednak zapominać, że w przypadku WPW nie ujętych w wykazie zamieszczonym w rozporządzeniu Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 29 lipca 2005 r w sprawie wyrobów pirotechnicznych, na których nabywanie, przechowywanie lub używanie nie jest wymagane uzyskanie pozwolenia (Dz.U. Nr 158, poz. 1329) prowadzenie ewidencji zgodnie z wymogami cytowanego na wstępie rozporządzenia jest obowiązkowe. W świetle posiadanych informacji, dokumentacje ewidencji WPW, w przypadku wyrobów wymagających ewidencjonowania, są dokumentami w pierwszej kolejności kontrolowanymi przez organy kontrolne, zarówno w trakcie rutynowych kontroli, jak i postępowań powypadkowych.

23. Transport WPW
Problematyka transportu WPW po drogach publicznych jest przedmiotem następujących regulacji prawnych:
1) Umowa europejska dotycząca międzynarodowego przewozu drogowego towarów niebezpiecznych (ADR), sporządzona w Genewie dnia 30 września 1957 r.( Dz.U. z 2002 r. Nr 194, poz.1629 z późniejszymi zmianami).
2) Ustawa z dnia 28 października 2002r o przewozie drogowym towarów niebezpiecznych (Dz.U. Nr 199, poz. 1671 z późniejszymi zmianami).
Przepisy tych aktów prawnych są przedmiotem systematycznego udoskonalania, w związku z czym przedsiębiorcy zajmujący się transportem WPW powinni korzystać z usług doradcy do spraw bezpieczeństwa w transporcie towarów niebezpiecznych. Przykładem takich zmian, które w swoim czasie spowodowały zakłócenia w funkcjonowaniu rynku WPW w Polsce, było umieszczenie w załączniku A do ADR przepis szczegółowego nr. 645, zgodnie z którym:
„Kod klasyfikacyjny ogni sztucznych podany w kolumnie (5) wykazu towarów powinien być użyty jedynie za zgodą właściwej władzy Państwa- Strony Umowy ADR, wydaną przed przewozem”.
W chwili obecnej działalność gospodarcza w zakresie transportu WPW została w Polsce zorganizowana w sposób zadowalający i nie powoduje poważniejszych zakłóceń.

24. Przemieszczanie WPW
Dyrektywa Rady Nr 93/15JEWG z dnia 5 kwietnia 1993 r w sprawie harmonizacji przepisów dotyczących wprowadzania do obrotu i kontroli materiałów wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego (Dz. Urz. WE L 121 z dn. 15.05.1993 r). oraz implementująca tę dyrektywę ustawa z dnia 21 czerwca 2002 r. o materiałach wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego (Dz.U. Nr 117, poz. 1007 i Nr 238, poz. 2019 oraz z 2004 r Nr 222, poz. 2249) wprowadziła pojęcie „przemieszczania materiałów wybuchowych”, rozumianego jako „każde rzeczywiste przekazanie materiałów wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego na obszarze Unii Europejskiej, oprócz przekazania w obrębie działania jednego przedsiębiorcy”. Mimo, że w art. 1 pkt. 3 ustawy jednoznacznie stwierdza się, że zapisy ustawy dotyczące przemieszczania nie dotyczą wyrobów pirotechnicznych, w okresie ubiegłego roku można było zetknąć się z przypadkami niewłaściwego rozumienia tego pojęcia, w tym z wnioskami o udzielenie zgody na przemieszczanie WPW.
W związku z powyższym należy wyraźnie podkreślić, że w przypadku wyrobów pirotechnicznych widowiskowych nie jest wymagane uzyskiwanie zgody na przemieszczanie. Niemniej, jak się wydaje, niewłaściwe rozumienie pojęcia „przemieszczanie” występowało nie tylko w warunkach polskich. W krajach unijnych uznawano za celowe traktowanie pewnych wyrobów pirotechnicznych za pełnocenne materiały wybuchowe. W konsekwencji Komisja Europejska uznała za celowe zatwierdzenie Dyrektywy 2004/57/WE z dnia 23 kwietnia 2004 r. w sprawie identyfikacji wyrobów pirotechnicznych i niektórych rodzajów amunicji dla celów dyrektywy Rady 93/1 5/EWG w sprawie ujednolicenia przepisów dotyczących wprowadzania do obrotu i kontroli materiałów wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego (Dz. U. WE L 127 z 29.04.2004, str. 73). We wskazanej dyrektywie ujęto w załączniku 1 wykaz numerów rozpoznawczych UN i nazw wyrobów identyfikowanych jednoznacznie jako wyroby pirotechniczne, w stosunku do których nie obowiązują wymogi posiadania zgody na przemieszczanie. Ponadto, w dyrektywie ujęto I wyrobów pirotechnicznych o charakterze elementów linii odpalania ogniowego, które mogą być identyfikowane dla potrzeb obrotu jako wyroby pirotechniczne lub jako materiały wybuchowe. Zgodnie z przyjętymi przez Polskę zobowiązaniami dotyczącymi implementowania unijnych aktów prawnych w polskim ustawodawstwie, Dyrektywa 2004/57/WE została wdrożona rozporządzeniem Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 3 marca 2005 r w sprawie sposobu prowadzenia identyfikacji wyrobów pirotechnicznych i amunicji dla potrzeb obrotu materiałami wybuchowymi i ich kontroli (Dz.U. Nr 46, poz. 437).

25. Ocena zgodności
Według stanu prawnego na dzień dzisiejszy, w przypadku WPW nie jest wymagane dokonywanie oceny zgodności i zamieszczania na nich oznakowania CE. Niemniej jednak Sekretariat Generalny Rady Unii Europejskiej przesłał do krajów członkowskich projekt Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wprowadzania do obrotu wyrobów pirotechnicznych, zawierający propozycje wprowadzenia szeregu nowych regulacji w stosunku do tych wyrobów, w tym nowej klasyfikacji, wymogów dotyczących wprowadzenia obowiązku dokonywania oceny zgodności i stosowania oznakowania CE.